Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế, việc khai thác hiệu quả các kết quả nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm công nghệ đang trở thành nhiệm vụ quan trọng.

Viện Lúa ĐBSCL: Trợ lực quan trọng trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao

Một trong những đơn vị tiêu biểu về nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp tại Cần Thơ là Viện Lúa ĐBSCL (xã Trường Thành, TP. Cần Thơ), thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu về di truyền, chọn tạo và nhân giống lúa; kỹ thuật canh tác; phòng trừ dịch hại; bảo vệ tài nguyên đất, nước; cơ giới hóa và bảo quản, chế biến nông sản.

Các giống lúa OM do viện chọn tạo đang chiếm 60-70% trong diện tích canh tác lúa tại ĐBSCL. Bên cạnh nguồn giống, viện còn phát triển hơn 20 quy trình tiến bộ kỹ thuật và chế phẩm sinh học trong sản xuất lúa, giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm lúa gạo, tiết kiệm vật tư đầu vào và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Các kết quả nghiên cứu trên được đưa vào sản xuất thông qua hoạt động nhân giống, tập huấn kỹ thuật, tư vấn và cung dịch vụ khoa học và công nghệ (KH&CN). Ngoài ra, viện còn có các hoạt động kiểm nghiệm giống, phân tích đất, nước và môi trường, góp phần hỗ trợ nông dân lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện canh tác.

Trong bối cảnh ngành lúa gạo chuyển dịch theo hướng chất lượng cao, giảm phát thải và tăng khả năng cạnh tranh, các sản phẩm, giải pháp công nghệ mà viện cung cấp là nguồn lực quan trọng để phát triển vùng nguyên liệu, thúc đẩy sản xuất lúa bền vững, nâng cao chất lượng gạo, góp phần thực hiện “Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” trên địa bàn thành phố.

Đại học Cần Thơ: Nguồn lực nghiên cứu và chuyển giao công nghệ đa lĩnh vực

Là một trung tâm đào tạo, nghiên cứu lớn của vùng và cả nước, trung bình mỗi năm, cán bộ, giảng viên, sinh viên Đại học Cần Thơ thực hiện từ 400-600 đề tài, dự án là nhiệm vụ KH&CN các cấp. Đây cũng là nơi tập hợp nhiều đơn vị chuyên môn có khả năng nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp, thủy sản, công nghệ sinh học, kỹ thuật và công nghệ thông tin.

Tiêu biểu là Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm thực hiện các hoạt động đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, tạo điều kiện phát triển những giải pháp phục vụ nông nghiệp, thủy sản, môi trường và chế biến thực phẩm như: quy trình lên men, phân tích chất lượng, bảo quản thực phẩm, khai thác phụ phẩm nông nghiệp và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng. Qua đó, đáp ứng nhu cầu thiết thực của các doanh nghiệp chế biến thủy sản, cơ sở sản xuất thực phẩm và các hợp tác xã nông nghiệp trong vùng.

Trong lĩnh vực phần mềm và công nghệ thông tin, Trung tâm Công nghệ Phần mềm Đại học Cần Thơ (CUSC) là đầu mối kết nối giữa nguồn nhân lực công nghệ với nhu cầu đào tạo, phát triển và ứng dụng phần mềm. Các phần mềm quản lý, ứng dụng phục vụ nghiệp vụ, công cụ số hóa dữ liệu và các giải pháp hỗ trợ đào tạo nhân lực của trung tâm đã góp phần chuẩn hóa quy trình làm việc, cải thiện khả năng lưu trữ và khai thác thông tin, đồng thời tạo nền tảng cho hoạt động chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, các đơn vị thuộc Đại học Cần Thơ còn có tiềm năng hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết những vấn đề kỹ thuật như kiểm soát chất lượng nguyên liệu, tối ưu quy trình sản xuất, phát triển hệ thống tự động hóa và xây dựng công cụ số phục vụ quản lý. Thông qua hợp tác nghiên cứu, tư vấn kỹ thuật và chuyển giao, tri thức từ nhà trường có thể trở thành nguồn lực giúp doanh nghiệp đổi mới công nghệ, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: dẫn đầu nghiên cứu trong lĩnh vực y dược

Trường Đại học Y Dược Cần Thơ là cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học y dược quan trọng của khu vực ĐBSCL, có vai trò tích cực trong phát triển tri thức, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Giai đoạn 2021-2025, tổng số công bố quốc tế thuộc hệ thống WoS/Scopus của trường đạt 797 bài. Riêng năm 2025, số lượng công bố tăng gấp ba lần so với năm 2021.

Mỗi năm, trường còn triển khai hàng trăm đề tài, dự án là nhiệm vụ KH&CN các cấp trong lĩnh vực y dược. Từ đây, nhiều phương pháp khám, chữa bệnh tiên tiến, các loại thuốc mới an toàn, chất lượng, các kiến thức y dược chuyên sâu,... được nghiên cứu và phát triển, mang lại những giải pháp công nghệ hiệu quả, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh trong giai đoạn hiện nay.

Bên cạnh nghiên cứu của đội ngũ giảng viên, nhà trường còn tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học dành cho sinh viên, học viên. Qua đó, góp phần hình thành tư duy khoa học và năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. Tạo ra các sản phẩm, giải pháp công nghệ có giá trị trong lĩnh vực y dược.

Trường còn định hướng tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, chuyển đổi số và các kỹ thuật y học hiện đại trong nghiên cứu, đào tạo và khám chữa bệnh. Những kết quả trên cho thấy năng lực nghiên cứu khoa học của trường đang được củng cố, tạo nền tảng để mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao chất lượng công bố và thúc đẩy chuyển giao các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn y tế. Góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh trong khu vực giai đoạn tới.

Trường Đại học Kỹ thuật – Công nghệ Cần Thơ: Hướng đến các giải pháp kỹ thuật và chuyển đổi số

Trường Đại học Kỹ thuật – Công nghệ Cần Thơ là một cơ sở đào tạo có định hướng chuyên sâu về kỹ thuật và công nghệ, với các lĩnh vực liên quan đến công nghệ thông tin, kỹ thuật điện – điện tử, tự động hóa, công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm.

Định hướng của trường là gắn kết đào tạo với nhu cầu thực tế, khuyến khích giảng viên và sinh viên phát triển các ý tưởng, mô hình và giải pháp kỹ thuật nhằm ứng dụng trong quản lý hoạt động doanh nghiệp, các hệ thống thu thập và xử lý dữ liệu, giải pháp tự động hóa quy trình, thiết bị giám sát và các công cụ hỗ trợ quản lý sản xuất. Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, những giải pháp phù hợp về quy mô và chi phí có thể giúp cải thiện năng suất, giảm công việc thủ công và nâng cao hiệu quả vận hành.

Trường còn đẩy mạnh khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo thông qua các hoạt động của Trung tâm Khoa học Công nghệ - Đổi mới sáng tạo – Khởi nghiệp trực thuộc nhà trường, chịu trách nhiệm tham mưu, tổ chức và quản lý các hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ phong trào khởi nghiệp chô sinh viên.

Đồng thời triển khai Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo (CTUT Startup) và các hoạt động hợp tác với doanh nghiệp và địa phương. Từ đó, đưa các ý tưởng, giải pháp, sản phẩm công nghệ vào thực tiễn và góp phần xây dựng thị trường KH&CN Cần Thơ ngày càng sôi nổi.

Từ kết quả nghiên cứu đến sản phẩm công nghệ có giá trị kinh tế

Qua các đơn vị tiêu biểu trên, có thể nhận thấy TP. Cần Thơ đang có nguồn lực công nghệ lớn, hình thành trên nhiều lĩnh vực, có khả năng đóng góp vào quá trình nâng cao giá trị sản xuất và đổi mới mô hình kinh doanh của địa phương. Đặc biệt, với lợi thế là trung tâm của vùng ĐBSCL, Cần Thơ đang nỗ lực xây dựng thị trường KH&CN có khả năng kết nối các viện, trường với hệ thống hợp tác xã, doanh nghiệp nông nghiệp, cơ sở chế biến và các cơ quan quản lý.

Các viện nghiên cứu và trường đại học tại Cần Thơ đang nắm giữ nguồn tri thức, nhân lực và năng lực chuyên môn có ý nghĩa đối với quá trình phát triển kinh tế – xã hội của thành phố cũng như toàn vùng ĐBSCL. Từ những giống lúa phục vụ sản xuất đến nghiên cứu công nghệ sinh học, kỹ thuật và phần mềm, các kết quả khoa học mở ra cơ hội nâng cao chất lượng sản phẩm và đổi mới phương thức hoạt động của doanh nghiệp.

Khi nhu cầu của doanh nghiệp được kết nối chặt chẽ với năng lực nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao của viện, trường, Cần Thơ sẽ có thêm điều kiện phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước khẳng định vai trò trung tâm thị trường KH&CN của vùng.